Ceza dosyalarında çok sık duyduğum iki cümle vardır. Mağdur tarafı "Barıştık, şikâyetimi geri alsam dava biter mi?" diye sorar. Sanık tarafı ise "Karşı taraf vazgeçti, artık bir şey olmaz değil mi?" diye rahatlar. İki soru da haklıdır, ama cevapları her zaman aynı değildir. Şikâyetten vazgeçme yalnızca belirli suçlarda davayı düşürür; vazgeçmenin şekli, zamanı ve sanığın tutumu da sonucu etkiler.
Bu yazıda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesinde düzenlenen şikâyetten vazgeçmeyi, Yargıtay'ın 2023 ve 2026 yıllarında verdiği kararlarla birlikte anlatıyorum: Hangi suçlarda vazgeçme işe yarar, sanık kabul etmezse ne olur, "o vazgeçerse ben de vazgeçerim" demek geçerli midir ve vazgeçmekten sonradan dönülebilir mi?
Özetle: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda mağdurun şikâyetten vazgeçmesi, hüküm kesinleşinceye kadar davayı düşürür. Ancak kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez; mahkeme sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediğini sormalıdır. Yargıtay'a göre şartlı vazgeçme geçerli değildir ve bir kez vazgeçen mağdur sonradan yeniden şikâyetçi olamaz. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise vazgeçme davayı düşürmez.
Şikâyete bağlı suç nedir? Vazgeçme hangi suçlarda işe yarar?
Ceza hukukunda suçların çoğu kamu adına, yani mağdur istemese de soruşturulur. Bazı suçlarda ise kanun koyucu soruşturma ve kovuşturmayı mağdurun iradesine bırakmıştır. Bunlara şikâyete bağlı suçlar denir. Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, o suçu düzenleyen maddede "şikâyet üzerine" ya da "şikâyete bağlıdır" ifadesinin bulunup bulunmamasından anlaşılır.
Örnek vermek gerekirse:
- Hakaret: Türk Ceza Kanunu'nun 131. maddesine göre kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret hariç, hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Mesajla işlenen hakaret için WhatsApp'tan hakaret yazıma bakabilirsiniz.
- Güveni kötüye kullanma: Türk Ceza Kanunu'nun 155. maddesinin birinci fıkrasındaki temel hâl "şikâyet üzerine" cezalandırılır. Ancak meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi gereği teslim edilen eşya hakkında işlenen nitelikli hâli düzenleyen ikinci fıkrada bu ifade yer almaz.
- Basit yaralama: Etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama şikâyete bağlıdır. Bu konudaki ayrıntıları kasten yaralamada şikâyetten vazgeçme ve uzlaştırma yazısında anlattım.
Bu örnekler önemli bir noktayı gösteriyor: Aynı suçun temel hâli şikâyete bağlıyken nitelikli hâli olmayabilir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret veya nitelikli güveni kötüye kullanma gibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda mağdurun vazgeçmesi davayı düşürmez; yargılama devam eder. Bu nedenle "şikâyetimi geri alırsam dava biter" düşüncesi, önce suçun hangi hâliyle yargılandığına bakılarak değerlendirilmelidir.
TCK 73 ne diyor? Şikâyet süresi ve vazgeçmenin etkisi
Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesi şikâyete bağlı suçların temel kurallarını içerir. Yazının konusuyla ilgili hükümler şunlardır:
- Şikâyet süresi (73/1-2): Şikâyet hakkı olan kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. 7531 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez.
- Vazgeçmenin etkisi (73/4): Kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür. Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz.
- Birden fazla sanık (73/5): İştirak hâlinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
- Sanığın kabulü (73/6): Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
- Tazminat hakkı (73/7): Dava şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmüşse ve mağdur vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223. maddesinin sekizinci fıkrasına göre de Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı hâlinde davanın düşmesine karar verilir. Düşme kararı, sanığın suçu işleyip işlemediği konusunda bir değerlendirme içermez; yalnızca yargılamanın devamı için gereken şartın ortadan kalktığını gösterir.
Vazgeçmenin zamanı: Hüküm kesinleşinceye kadar, temyiz aşamasında bile
Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 28.11.2023 tarihli, 2020/6563 E., 2023/8872 K. sayılı kararı, vazgeçmenin zamanı bakımından açıklayıcıdır. Olayda şikâyete bağlı açığa imzanın kötüye kullanılması suçundan mahkûmiyet hükmü kurulmuş, hükümden sonra, temyiz aşamasında katılan vekili vekâletnamesindeki yetkiye dayanarak şikâyetten vazgeçtiğini bildirmişti.
Daire, şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçmenin hüküm kesinleşinceye kadar kullanılabilen ve ceza davasının düşmesine yol açan bir işlem olduğunu vurguladı. Ancak vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemeyeceği için sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğine ilişkin beyanı alınarak sonuca göre karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozdu.
Bu karardan iki pratik sonuç çıkıyor. Birincisi, yerel mahkemenin hüküm vermesiyle vazgeçme imkânı sona ermez; hüküm kesinleşmediği sürece vazgeçme sonuç doğurur. İkincisi, mağdur adına vekilin vazgeçebilmesi için vekâletnamede bu konuda yetki bulunması önem taşır.
Sanık vazgeçmeyi kabul etmezse ne olur?
Kanunun "vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez" hükmü ilk bakışta garip görünebilir: Sanık neden davanın düşmesini istemesin? Bunun cevabı, düşme kararının beraat olmamasıdır. Kendini masum gören bir sanık, davanın düşmesi yerine yargılamanın sürmesini ve beraat etmeyi tercih edebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223. maddesinin dokuzuncu fıkrası da derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde düşme kararı verilemeyeceğini düzenler.
Yargıtay bu hükmün amacını, Ceza Genel Kurulu'nun 15.10.2020 tarihli, 2018/18-589 E., 2020/421 K. sayılı kararına atıfla şöyle açıklıyor: Beraat etme ihtimali bulunan sanık hakkında yargılamaya devam edilir. Suç sabit olmazsa sanık beraat eder. Suçun sabit olduğu anlaşılırsa, cezalandırma zorunluluğu ortadan kalktığı için yine davanın düşmesine karar verilir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 11.03.2026 tarihli, 2026/609 E., 2026/5118 K. sayılı kararı bu ilkeyi somut bir olayda uyguladı. Hakaret suçundan yargılanan iki sanıktan birine mağdurun vazgeçmesini kabul edip etmediği sorulmuş ve kabul ettiği tespit edilmiş, diğerine ise hiç sorulmamış; ardından her iki sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmuştu. Daire, kanun yararına bozma talebini kabul ederek kararı bozdu ve her iki sanık hakkındaki hakaret davalarının düşmesine, bu suç için yapılan yargılama giderinin Hazine üzerinde bırakılmasına kendisi hükmetti.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 02.02.2026 tarihli, 2025/3262 E., 2026/1072 K. sayılı kararında da aynı ilke uygulanmıştır. Dosyada sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğine dair bir beyanı bulunmasa da suçun sabit görülerek mahkûmiyete karar verildiği durumda, beraat ihtimali kalmadığından davanın düşmesine karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Sonuç olarak sanık için tablo şöyledir: Vazgeçmeyi kabul ederseniz dava düşer. Kabul etmezseniz yargılama devam eder; sonunda ya beraat edersiniz ya da suç sabit görülürse yine düşme kararı verilir. Bu tercih, savunmanın stratejisiyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir karardır.
"O vazgeçerse ben de vazgeçerim": Şartlı vazgeçme geçerli mi?
Karşılıklı şikâyetlerin olduğu kavgalarda sık karşılaşılan bir durumdur: Taraflardan biri duruşmada "Eğer o şikâyetinden vazgeçerse ben de vazgeçerim" der. Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 13.06.2023 tarihli, 2021/10802 E., 2023/19795 K. sayılı kararında yerel mahkeme bu beyanı vazgeçme olarak kabul etmiş ve hakaret davasının düşmesine karar vermişti.
Daire, şartlı vazgeçme beyanının Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen şikâyetten vazgeçme olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını belirterek düşme kararını bozdu ve yargılamaya devamla hüküm kurulması gerektiğine karar verdi.
Bu nedenle karşılıklı şikâyetlerin olduğu dosyalarda vazgeçme beyanının açık, kesin ve koşulsuz olması gerekir. "Karşı taraf vazgeçerse" gibi bir şart, beyanı vazgeçme olmaktan çıkarır.
Vazgeçmekten vazgeçilebilir mi?
Mağdurlar zaman zaman barışma sonrasında yeniden anlaşmazlık yaşar ve "şikâyetimi geri almıştım ama yeniden şikâyetçi olmak istiyorum" der. Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 02.02.2026 tarihli kararı bu soruya da ışık tutuyor. Olayda mağdur, kolluktaki ilk ifadesinde şüpheliden şikâyetçi olmadığını söylemiş, yargılama sırasında ise şikâyetçi olduğunu beyan etmişti. Yerel mahkeme mahkûmiyet kararı vermişti.
Kanun yararına bozma talebinde, soruşturma aşamasında şikâyetçi olmayan mağdurun kovuşturma aşamasında şikâyetçi olmasının sonuca etkili olmayacağı, çünkü şikâyetten vazgeçmeden vazgeçilemeyeceği belirtilmişti. Daire bu talebi kabul ederek kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünü bozdu ve güveni kötüye kullanma suçundan açılan davanın şikâyet yokluğu nedeniyle düşmesine kendisi karar verdi.
Bu nedenle vazgeçme beyanı, sonradan geri alınabilecek bir işlem gibi görülmemelidir. Vazgeçmeden önce bu kararın kalıcı sonuç doğuracağı iyi düşünülmelidir.
Şikâyetten vazgeçme nasıl yapılır?
Kanun, vazgeçme için özel bir şekil öngörmez. İncelediğim kararlarda vazgeçmenin farklı yollarla yapıldığı görülüyor:
- Dilekçeyle: Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2026 tarihli kararındaki olayda mağdur vekili, karar tarihinden önce mahkemeye verdiği dilekçeyle şikâyetçi olmadığını bildirmişti.
- Duruşmada sözlü beyanla: Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2023 tarihli kararındaki olayda beyan duruşmada verilmiş ve tutanağa geçirilmişti; ancak şartlı olduğu için geçerli sayılmadı.
- Kolluk veya savcılık ifadesinde: Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 2026 tarihli kararındaki olayda mağdur, kolluktaki ifadesinde şüpheliden şikâyetçi olmadığını söylemişti ve bu beyan sonuç doğurdu.
- Vekil aracılığıyla: Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 2023 tarihli kararındaki olayda vazgeçme, vekâletnamedeki yetkiye dayanılarak vekil tarafından yapılmıştı.
Hangi yol seçilirse seçilsin beyanın kayda geçmesi ve dosyaya girmesi önemlidir. Sözlü olarak karşı tarafa "şikâyetimi geri aldım" demek, mahkemeye ya da savcılığa bildirilmedikçe dosyada sonuç doğurmaz.
Vazgeçme tazminat hakkını da ortadan kaldırır mı?
Şikâyetten vazgeçme kural olarak ceza davasıyla ilgilidir. Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesinin yedinci fıkrasına göre mağdur, vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz. Bu açıklama yapılmamışsa, ceza davasının düşmesi tek başına maddi veya manevi tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
Uygulamada barışma sırasında hazırlanan tutanak veya dilekçelerde "hiçbir hak ve alacağım kalmamıştır" gibi geniş ifadeler kullanılabilir. Bu tür ifadeler şahsi haklardan vazgeçme olarak yorumlanabileceği için mağdurun ne imzaladığını dikkatle okuması gerekir.
Uygulamaya dönük çıkarımlar
- Önce suçun şikâyete bağlı olup olmadığını kontrol edin. Aynı suçun temel hâli şikâyete bağlıyken nitelikli hâli olmayabilir.
- Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür; kesinleşmeden sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez.
- Vazgeçme beyanı açık ve koşulsuz olmalıdır. "O vazgeçerse ben de vazgeçerim" şeklindeki şartlı beyan geçerli kabul edilmez.
- Bir kez vazgeçen mağdur, Yargıtay'ın yaklaşımına göre sonradan yeniden şikâyetçi olamaz.
- Sanık vazgeçmeyi kabul etmek zorunda değildir. Mahkeme sanığa kabul edip etmediğini sormalıdır. Kabul etmeyen sanık hakkında yargılama sürer.
- Birlikte suç işlediği iddia edilen sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
- Tazminat hakkınızı korumak istiyorsanız vazgeçme beyanında şahsi haklardan da vazgeçtiğinizi açıklamayın ve imzaladığınız metni dikkatle okuyun.
- Vekil aracılığıyla vazgeçilecekse vekâletnamede bu yetkinin bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Ceza yargılamasının diğer aşamaları için ceza hukuku sayfasına, soruşturma aşaması için ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım? yazısına ve mesajla tehdit konusunda mesajla tehdit yazısına göz atabilirsiniz.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosyanızdaki durumu değerlendirmez. Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı ve vazgeçmenin dosyanıza etkisi, suçun hangi hâliyle yargılandığına ve dosyanın aşamasına göre ayrıca incelenmelidir.
