Kira artış dönemi yaklaştığında kiracıların ve ev sahiplerinin aklına aynı sorular gelir: "Ev sahibi bu yıl ne kadar zam yapabilir? Yüzde 25 sınırı hâlâ geçerli mi? Sözleşmede yüzde 30 artış yazıyorsa ne olur? Sözleşmedeki oran enflasyonun çok altında kaldıysa ev sahibi ne yapabilir?"
Bu yazıda 2026 itibarıyla konut ve çatılı iş yeri kiralarında artışın hangi kurallara göre yapıldığını aktarıyorum. Dayanaklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 344 ve 345. maddeleri ile Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2025 ve 2026 yıllarında verdiği kararlardır. Bunlardan biri, bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş ayrılığını gideren 2026 tarihli bir karardır.
Özetle: Konut kiralarındaki yüzde 25 sınırı, 1 Temmuz 2024'e kadar yenilenen kira dönemleri için uygulanan geçici bir kuraldı. Bugün yenilenen kira dönemlerinde artış, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Sözleşmede daha yüksek bir oran yazıyorsa fazlası geçersizdir; daha düşük bir oran yazıyorsa o oran uygulanır. Yargıtay'a göre enflasyonun yükselmesi tek başına sözleşmedeki düşük oranın "uyarlanması" için yeterli değildir. Beş yılı dolduran kiralarda ise kira, kira tespit davasıyla emsal kiralar da dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenebilir.
Yüzde 25 sınırı bitti mi?
Evet. Konut kiralarına özgü yüzde 25 sınırı TBK'ya eklenen iki geçici maddeyle uygulanmıştı. 8 Haziran 2022 tarihli 7409 sayılı Kanunla eklenen geçici madde 1, bu sınırı ilk kez getirdi. Ardından 14 Temmuz 2023 tarihli 7456 sayılı Kanunla eklenen geçici madde 2, sınırı bir dönem daha uzattı. Geçici madde 2'nin metni açıktır: Konut kiraları bakımından 2 Temmuz 2023 ile 1 Temmuz 2024 (bu tarihler dâhil) arasında yenilenen kira dönemlerinde artış anlaşmaları, bir önceki kira yılının kira bedelinin yüzde yirmi beşini geçmemek koşuluyla geçerliydi.
Bu tarihten sonra sınır uzatılmadı. Bu nedenle 2 Temmuz 2024'ten itibaren yenilenen konut kira dönemlerinde yüzde 25 sınırı uygulanmaz. Artışın üst sınırı yeniden TBK m. 344'teki genel kurala, yani TÜFE'nin on iki aylık ortalamasına dayanır. Son uzatmayı yapan geçici madde 2 yalnızca konut kiralarına ilişkindi.
2026'da kira artış oranı nasıl belirlenir?
TBK m. 344/1'e göre tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanır.
Bu cümleden üç sonuç çıkar:
- Artış oranı yasada sabit bir rakam olarak yazmaz. Her kira yılı için, kira döneminin yenilendiği ay itibarıyla TÜİK'in açıkladığı TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranına bakılır. Bu yüzden Ocak'ta yenilenen bir sözleşme ile Eylül'de yenilenen bir sözleşmenin üst sınırı farklı olabilir.
- Bu oran bir tavandır, zorunlu bir artış oranı değildir. Taraflar daha düşük bir artışta anlaşabilir.
- Sözleşmede artış hükmü yoksa TBK m. 344/2 devreye girer: Kira bedeli, yine aynı oranı geçmemek koşuluyla, kiralananın durumu dikkate alınarak hâkim tarafından hakkaniyete göre belirlenir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ne göre TÜFE'ye dayalı bu sınır, 7161 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucunda 1 Ocak 2019'dan itibaren kiracısı tacir olan iş yerleri dahil tüm çatılı taşınmaz kiralarında uygulanmaktadır.
Sözleşmede TÜFE'den yüksek bir oran yazıyorsa
Uygulamada sık rastlanan sözleşmelerde "kira her yıl yüzde 30 artırılır" ya da "kira her yıl döviz kuru oranında artar" gibi hükümler bulunur. TBK m. 344 konut ve çatılı iş yeri kiraları bakımından emredicidir; yani taraflar bunun aksini kararlaştıramaz.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 19.02.2025 tarihli, 2024/2072 E., 2025/962 K. sayılı kararı bu konuda açıktır. Davada kira sözleşmesinde artış oranı yüzde 30 olarak kararlaştırılmış, ilk derece mahkemesi alacağı bu orana göre hesaplamıştı. Daire, 1 Ocak 2019'dan itibaren kira bedelinin TÜFE on iki aylık ortalamalarına göre değişim oranı esas alınarak belirlenmesi gerektiğini belirtti ve sözleşmedeki oranı esas alan kararı bozdu. Olay bir iş yeri kirasına ilişkindi, ancak ilke konut kiraları için de aynıdır.
Daire'nin 2026 tarihli uyuşmazlık giderme kararı da aynı kuralı tekrarlıyor: Sözleşmedeki artış oranı kanundaki orandan yüksek kararlaştırılmışsa, artışta sözleşmedeki oran değil, bir önceki kira yılının TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranı uygulanır. Yani sözleşme tümüyle geçersiz olmaz; yalnızca yasal sınırı aşan kısım geçersizdir.
Sözleşmedeki oran enflasyonun altında kaldıysa: Uyarlama davası açılabilir mi?
Bu konu, son yıllardaki yüksek enflasyon nedeniyle ev sahiplerinin en çok merak ettiği konudur. Örneğin yıllar önce "kira her yıl yüzde 10 artırılır" ya da "yüzde 15 artırılır" diye yapılan sözleşmelerde kira, piyasanın çok altında kalmıştır. Ev sahipleri TBK m. 138'deki aşırı ifa güçlüğü hükmüne dayanarak sözleşmedeki artış oranının değiştirilmesini, yani "uyarlanmasını" istemiştir.
Bölge adliye mahkemeleri bu konuda farklı kararlar vermişti. Bir bölge adliye mahkemesi yüzde 15'lik artış şartını TÜFE oranına uyarlarken, başka bir daire yüzde 10 sınırlı artış şartı için uyarlama talebini reddetmişti. Bu görüş ayrılığını Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 30.03.2026 tarihli, 2026/1213 E., 2026/1751 K. sayılı kararıyla kesin olarak giderdi.
Daire'nin vardığı sonuçlar şunlardır:
- Düşük oran bağlayıcıdır. Sözleşmedeki artış oranı TÜFE ortalamasından düşükse, beş yıllık dönem içinde bu oran uygulanır. Kanun koyucu bu ihtimali öngörmüş ve TBK m. 344/1'i emredici olarak düzenlemiştir.
- Enflasyon tek başına uyarlama sebebi değildir. Gerçekleşen enflasyon, paranın satın alma gücündeki değişim, kira enflasyonu, emsal ve rayiç kiralardaki değişimler kira belirleme (tespit) davasında değerlendirilecek unsurlardır. Bu sebeplerin aynı zamanda TBK m. 138'e dayalı uyarlama sebebi kabul edilmesi, kira belirlemeye ilişkin emredici düzenlemeyi etkisiz kılar.
- Mağduriyetin çözümü beşinci yıldan sonradır. Daire'ye göre kanun, sözleşmedeki oranın enflasyonun altında kalmasından doğan mağduriyetin giderilmesi için altıncı kira yılında kiranın, sözleşmedeki orana bağlı kalmaksızın ve gerçekleşen enflasyonu da aşabilecek şekilde rayiç kiraya göre belirlenmesine imkân tanımıştır.
- Uyarlama kapısı tamamen kapalı değildir. TBK m. 138'in diğer şartları oluşmuşsa, yani sözleşme yapılırken öngörülemeyen ve uzun süre devam eden olağanüstü bir durum, bir taraf için sözleşmeyi çekilmez hâle getirmişse, artış oranı da uyarlama davasının konusu olabilir. Daire örnek olarak kiralananın kullanımını etkileyen olağanüstü durumları, normalin üstündeki imar değişikliklerini, döviz kurlarındaki çok ani ve aşırı dalgalanmaları, ülkeyi sarsan ciddi ekonomik krizleri, depremi, salgın hastalığı, savaşı ve darbeyi saymıştır.
Kısacası, "enflasyon yükseldi, sözleşmedeki yüzde 10 artık yetmiyor" gerekçesi tek başına uyarlama için yeterli görülmüyor. Ev sahibinin bu durumda başvuracağı temel yol, beş yılın dolmasını izleyen kira yılı için kira tespit davasıdır.
Beş yılı dolduran kiralarda kira tespit davası
TBK m. 344/3'e göre beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli hâkim tarafından belirlenir. Hâkim bu belirlemede TÜFE on iki aylık ortalamalarına göre değişim oranını, kiralananın durumunu ve emsal kira bedellerini göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir bedel tespit eder. Taraflar arasında artış konusunda bir anlaşma olup olmaması sonucu değiştirmez.
Uygulamada "hak ve nesafet dönemi" denilen bu altıncı kira yılında TÜFE tek ölçüt değildir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2026 kararında da belirtildiği gibi, bu dönemde kira, sözleşmedeki artış şartına bağlı kalınmaksızın, sözleşmedeki oran gerçekleşen TÜFE'den düşük olsa bile emsal kira bedelleri gözetilerek belirlenir. Bu şekilde belirlenen kira, sonraki yıllarda yeniden TBK m. 344/1'deki ilkelere göre artırılır. Konunun ayrıntılarını beş yıl sonrası kira tespitinde hak ve nesafet ilkesine ilişkin içtihat notunda ele almıştım.
Kira tespit davası ne zaman açılmalı?
Kira tespit davasında zamanlama, belirlenecek yeni kiranın hangi tarihten itibaren geçerli olacağını belirler. TBK m. 345'e göre:
- Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin dava her zaman açılabilir.
- Dava yeni kira döneminin başlangıcından en geç otuz gün önce açılırsa, ya da kiraya veren bu süre içinde kiracıya kira bedelinin artırılacağını yazılı olarak bildirmiş ve davayı izleyen yeni kira döneminin sonuna kadar açmışsa, mahkemenin belirleyeceği kira o yeni dönemin başından itibaren kiracıyı bağlar.
- Sözleşmede yeni kira döneminde kiranın artırılacağına ilişkin bir hüküm varsa, yeni kira döneminin sonuna kadar açılacak davada belirlenecek kira da o dönemin başından itibaren geçerli olur.
Bu kuralın sonucunu Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 12.03.2025 tarihli, 2024/2514 E., 2025/1571 K. sayılı kararında görmek mümkündür. Davada sözleşmede artış hükmü yoktu. Kiraya verenler, 1 Temmuz 2016'da başlayan dönem için kira tespiti istemiş, ancak davayı 17 Ekim 2016'da, yani dönem başladıktan sonra açmışlardı. Dönem başlamadan otuz gün önce yazılı bildirim yapıldığı da ispatlanamadı. Bölge adliye mahkemesi, sonradan sunulan e-posta yazışmalarını yazılı bildirim olarak kabul etmedi ve talep edilen dönem için davanın süresinde açılmadığını belirtti. Yargıtay, dava açılmadan önce kira bedelinin artırılacağına dair yazılı bildirimde bulunulmadığını gözeterek kararı onadı. Kiracı bir sonraki dönem başlamadan taşınmazı tahliye ettiği için kiraya verenler o dönem için de sonuç alamadı.
Bu nedenle beş yıllık süreyi dolduran bir kira ilişkisinde kira tespiti düşünülüyorsa, yeni kira döneminin başlangıcından en az otuz gün önce dava açılması ya da ispatlanabilir bir yazılı bildirim (örneğin noter aracılığıyla ihtarname) yapılması önemlidir.
Kararların değerlendirmesi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2025 ve 2026 kararları kira artışında iki yönlü bir koruma sistemi çiziyor:
| Durum | Uygulanacak kural |
|---|---|
| İlk beş yıl içinde sözleşmedeki oran TÜFE ortalamasından yüksek | TÜFE on iki aylık ortalaması uygulanır; fazlası geçersiz (TBK m. 344/1) |
| İlk beş yıl içinde sözleşmedeki oran TÜFE ortalamasından düşük | Sözleşmedeki oran uygulanır; enflasyon tek başına uyarlama sebebi değil |
| Sözleşmede artış hükmü yok | Hâkim, TÜFE sınırını aşmadan hakkaniyete göre belirler (TBK m. 344/2) |
| Beş yıl dolmuş | Kira tespit davasıyla emsal kiralar dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir (TBK m. 344/3) |
| Öngörülemeyen olağanüstü durum ve aşırı ifa güçlüğü | TBK m. 138 şartları varsa uyarlama davası mümkün |
Bu sistem kiracıyı ilk beş yılda yasal tavanla korurken, kiraya verenin düşük kalan kirayı beş yıllık dönemlerin sonunda piyasa koşullarına yaklaştırmasına imkân tanıyor. 2026 tarihli uyuşmazlık giderme kararı, enflasyona dayalı uyarlama taleplerinde bölge adliye mahkemeleri arasındaki farklı uygulamayı sona erdirmesi bakımından önemlidir.
Uygulamaya dönük çıkarımlar
- Yenilenen kira döneminde artış hesaplanırken, kira döneminin yenilendiği aya ait TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranına bakın. Bu oran bir tavandır.
- Sözleşmenizde daha yüksek bir oran ya da döviz kuruna bağlı bir artış yazıyorsa, konut ve çatılı iş yeri kiralarında bu hüküm yasal sınırı aşan kısım bakımından geçersizdir.
- Sözleşmedeki oran enflasyonun altında kaldıysa, ilk beş yıl içinde enflasyon gerekçesiyle uyarlama davası açmadan önce 2026 tarihli Yargıtay kararını göz önünde bulundurun. Bu kararla bu tür taleplerin kabul alanı daraltıldı.
- Beş yılı dolduran kiralarda kira tespit davasını yeni dönemin başlangıcından en az otuz gün önce açın ya da bu süre içinde ispatlanabilir bir yazılı bildirim yapın. E-posta yazışmalarının yeterli görülmeyebileceğini unutmayın.
- Kira sözleşmesinin başlangıç tarihini ve sonraki yenilemeleri gösteren belgeleri saklayın. Beş yıllık sürenin hesabı bu tarihlere göre yapılır.
- Kiracının tahliyesine ilişkin sorular ayrı kurallara tabidir. Bu konuda on yılını dolduran kiracıya, ihtiyaç nedeniyle tahliyeye ve iki haklı ihtar nedeniyle tahliyeye ilişkin yazılara bakabilirsiniz.
Kira ve diğer taşınmaz uyuşmazlıkları hakkında genel bilgi için gayrimenkul hukuku çalışma alanı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosyanızdaki durumu değerlendirmez. Kira artışı ve kira tespiti; sözleşmenin başlangıç tarihi, süresi, artış hükmü, kiralananın niteliği ve tarafların yazışmalarına göre ayrıca incelenmelidir.
