Kiracı birkaç aydır kira ödemiyor. Ev sahibi telefonla, mesajla hatırlatıyor, sonuç alamıyor ve şu soruyu soruyor: Kirayı ödemeyen kiracı nasıl çıkarılır? Kiracı tarafında da benzer bir soru var: Kirayı geciktirdim, evden hemen çıkarılır mıyım, ne kadar sürem var?
Bu yazıda kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle, hukuk dilindeki adıyla "temerrüt nedeniyle tahliye" yollarını aktarıyorum. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 315'teki yazılı süre verme şartını, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 269–269/c'deki icra yoluyla tahliyeyi ve Yargıtay'ın 2024–2025 kararlarını ele alıyorum. Bu kararlardan biri, yan giderlerin (su, elektrik, ortak gider gibi) ödenmemesinin de tahliye sebebi olup olmadığını tartışan 2025 tarihli bir Hukuk Genel Kurulu kararıdır.
Özetle: Kirayı ödemeyen kiracının çıkarılması için önce yazılı olarak süre verilmesi ve bu sürede ödeme yapılmazsa sözleşmenin feshedileceğinin bildirilmesi gerekir. Konut ve çatılı işyerlerinde bu süre en az otuz gündür ve bildirimin yapıldığı günü izleyen günden işlemeye başlar. Kiraya veren bu ihtarı noter aracılığıyla yapıp sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir ya da tahliye talepli icra takibi başlatıp kiracı süresinde ödemezse icra mahkemesinden tahliye isteyebilir. Otuz gün dolmadan tahliye istenemez; kiracı süre içinde borcu tamamen öderse temerrüt nedeniyle tahliye gerçekleşmez. Hukuk Genel Kurulu, ödeme emrine itiraz edilmeyen ve sözleşmeyle kiracıya yüklenen yan giderlerin süresinde ödenmemesini de tahliye sebebi saymıştır.
Kirayı ödemeyen kiracı hemen çıkarılabilir mi?
Hayır. Kiranın vadesinde ödenmemesi tek başına sözleşmeyi sona erdirmez ve kiraya verene kiracıyı kendiliğinden çıkarma hakkı vermez. Kanun, kiracıya borcunu ödemesi için son bir fırsat tanınmasını şart koşar ve tahliye ancak mahkeme ya da icra mahkemesi kararıyla gerçekleşir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 04.12.2024 tarihli, 2024/76 E., 2024/4064 K. sayılı kararında bu nokta açıkça vurgulanmıştır. Daireye göre temerrüt nedeniyle tahliye davası açma koşulları oluşmuş olsa bile, mahkeme kararıyla tahliye ilamı alınmadığı sürece kira sözleşmesinin sona erdiğinden söz edilemez. Kiraya verenin tek taraflı fesih beyanı, kanundaki ihtar prosedürü işletilmeden sonuç doğurmaz. Bu nedenle o davada tek taraflı feshe dayanılarak istenen tazminat talebinin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
TBK m. 315: yazılı süre ve fesih uyarısı
TBK m. 315'e göre kiracı, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan (yani ödeme günü gelmiş) kira bedelini veya yan gideri ödemezse, kiraya veren kiracıya yazılı olarak bir süre verip bu sürede de ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Kanundaki süreler şöyledir:
- Konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gün,
- Diğer kira ilişkilerinde en az on gün.
Süre, kiracıya yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin yukarıda andığım kararında da belirtildiği gibi ihtarda üç unsur bulunmalıdır: istenen kira bedelinin veya yan giderin muaccel olması, kiracıya yasal süre verilmesi ve bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmenin feshedileceğinin açıkça bildirilmesi. Yalnızca "kiranızı ödeyin" diyen bir mesaj veya fesih uyarısı içermeyen bir yazı, temerrüt nedeniyle tahliyenin ön şartını karşılamaz.
Bu ihtar uygulamada genellikle noter aracılığıyla gönderilir, çünkü tebliğ tarihinin ispatı kolaylaşır. Ancak kanun "yazılı" bildirim arar. Asıl önemli olan, bildirimin içeriğinin kanuna uygun olması ve kiracıya ulaştığı tarihin ispat edilebilmesidir.
Birinci yol: ihtarname ve sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası
Kiraya veren TBK m. 315'e uygun ihtarı gönderir, kiracı verilen otuz günlük süre içinde borcu ödemezse sulh hukuk mahkemesinde temerrüt nedeniyle tahliye davası açabilir. Hukuk Genel Kurulu'nun aşağıda ayrıntılı aktaracağım 2025 tarihli kararında da bu yol açıkça belirtilmiştir: kiracı verilen süre içinde kira borcunu ve yan gideri ödemezse kiraya veren sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açabilir.
Bu yola başvurmadan önce arabuluculuk konusuna dikkat edilmelidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B'ye göre kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Ancak kanun, kiralanan taşınmazların İİK'ya göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümleri bu zorunluluğun dışında tutmuştur. Yani mahkemede tahliye davası açılacaksa önce arabulucuya gidilmesi gerekir; ilamsız icra yoluyla tahliye ise bu şarta tabi değildir. Arabuluculuk sürecine ilişkin genel bilgi için arabuluculuk çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.
İkinci yol: icra takibi ve icra mahkemesinden tahliye
Uygulamada daha sık kullanılan yol, tahliye talepli ilamsız icra takibidir. İİK m. 269'a göre takip kira alacağına ilişkinse ve alacaklı isterse, ödeme emri TBK'daki ihtarı ve kanuni süre geçtikten sonra icra mahkemesinden kiracının kiralanandan çıkarılmasının istenebileceğini de içerir. Böylece kiraya veren aynı takipte hem ödenmeyen kira bedellerini hem de tahliyeyi talep edebilir. Ayrı bir noter ihtarına gerek kalmaz; tahliye ihtarlı ödeme emri, TBK m. 315'teki ihtarın yerine geçer.
Süreç şöyle işler:
- Takip talebi: Kiraya veren icra dairesine başvurur ve takip talebinde tahliyeyi de açıkça ister.
- Ödeme emri: Kiracıya tahliye ihtarlı ödeme emri (uygulamada "örnek 13" olarak bilinir) tebliğ edilir.
- İtiraz süresi: Kiracı yedi gün içinde itiraz sebeplerini icra dairesine bildirmelidir. İtirazında kira sözleşmesini ve varsa sözleşmedeki imzasını açık ve kesin olarak reddetmezse sözleşmeyi kabul etmiş sayılır.
- Ödeme süresi: Konut ve çatılı işyerlerinde kiracının kira borcunu ödemek için otuz günü vardır.
- Tahliye talebi: İİK m. 269/a'ya göre kiracı itiraz etmez ve süre içinde kira borcunu ödemezse, ihtar süresinin bitimini izleyen altı ay içinde alacaklının talebi üzerine icra mahkemesi tahliyeye karar verir.
Kiracı itiraz ederse takip durur. Bu durumda kiraya veren, itirazın kaldırılmasını ve tahliyeyi icra mahkemesinden isteyebilir. İİK m. 269/b ve 269/c, kiracının sözleşmeyi inkâr etmesi veya kiranın ödendiğini ileri sürmesi hâlinde hangi belgelerle ispat yapılacağını düzenler. Örneğin kiranın ödendiğini ileri süren kiracı bunu, kanunda sayılan nitelikteki belgelerle (noterce düzenlenmiş veya onaylanmış belge, alacaklının kabul ettiği bir belge, resmi makbuz gibi) ispatlamak zorundadır. İcra mahkemesinin tahliye kararının uygulanması için kesinleşmesi beklenmez; ancak kararın kiracıya bildirilmesinden itibaren on gün geçmesi gerekir (İİK m. 269/c).
Otuz gün dolmadan tahliye istenebilir mi?
Hayır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 11.01.2024 tarihli, 2023/8942 E., 2024/267 K. sayılı kanun yararına bozma kararı bu konuda açıktır. Olayda ödeme emri kiracıya 21.12.2022'de tebliğ edilmiş, otuz günlük ödeme süresi 20.01.2023'te dolacakken kiraya veren 26.12.2022'de icra mahkemesinden tahliye istemiş ve mahkeme tahliyeye karar vermişti.
Daire, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yasal otuz günlük süre dolmadan kiracının temerrüde düştüğünden söz edilemeyeceğini, bunun kanunun açık hükmüne aykırı olduğunu ve mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Süre dolmadan yapılan başvuruda tahliye kararı verilemez. Bu nedenle kiraya verenin takvimi dikkatle izlemesi ve talebini süre dolduktan sonra, ancak altı aylık süre geçmeden yapması gerekir.
Kiracı süre içinde öderse ne olur?
Kiracı ödeme emrinin tebliğinden itibaren otuz günlük süre içinde kira borcunu tamamen öderse, temerrüt gerçekleşmez ve icra mahkemesi tahliyeye karar veremez. Hukuk Genel Kurulu'nun 2025 kararında, öğretideki görüşlere de atıfla şu ilke yer alır: borçlu ödeme süresi içinde kira borcunu öderse ilamsız tahliye takibi son bulur, alacaklı tahliye isteyemez.
Ancak burada kritik bir soru doğuyor: Kiracı yalnızca kira bedelini ödeyip su, elektrik veya ortak gider gibi yan giderleri ödemezse ne olur?
Yan giderler de tahliye sebebi mi? Hukuk Genel Kurulu'nun 2025 kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.07.2025 tarihli, 2024/785 E., 2025/426 K. sayılı kararı bu soruyu ele almıştır. Olayda çatılı bir işyeri kiraya verilmiş, sözleşmede elektrik, su ve ortak gider katılım paylarının kiracı tarafından ödeneceği ve ödenmemesinin kira bedelinin ödenmemesi gibi fesih ve tahliye nedeni olacağı kararlaştırılmıştı. Kiraya veren hem kira hem de bu yan giderler için tahliye talepli takip başlattı. Kiracı ödeme emrine itiraz etmedi; otuz gün içinde kira borcuna karşılık ödeme yaptı, ancak yan giderleri ödemedi.
İlk derece mahkemesi, İİK m. 269/a'nın yalnızca "kira borcu"ndan söz ettiğini, yan giderlerin bu kapsamda olmadığını belirterek tahliye talebini reddetti ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin bozma kararına karşı direndi. Hukuk Genel Kurulu ise oy çokluğuyla direnme kararını bozdu. Kurula göre:
- TBK m. 315, kira bedelinin yanında yan giderlerin ödenmemesini de fesih sebebi olarak öngörmektedir ve iki durumda hukuki sonuç aynıdır.
- Kiracı ödeme emrine süresinde itiraz etmediği için yan gider borcu ve miktarı kesinleşmiştir.
- Otuz günlük süre içinde yan gider borcu ödenmediğinden temerrüt gerçekleşmiştir ve kiracının tahliyesine karar verilmesi gerekir.
Kararda karşı oy da vardır. Karşı oydaki görüşe göre İİK m. 269/a bilinçli olarak yalnızca "kira borcu" ifadesini kullanmıştır. Bu nedenle yan giderlerin ödenmemesi icra mahkemesinde temerrüt nedeniyle tahliye sebebi olmamalı, bu konu genel mahkemelerde tartışılmalıdır. Kurul çoğunluğu bu görüşü benimsememiştir.
Bu kararın uygulamadaki anlamı şudur: Sözleşmeyle kiracıya yüklenen ve ödeme emrinde istenen yan giderlere süresinde itiraz edilmez ve bunlar otuz gün içinde ödenmezse, kira bedeli ödenmiş olsa bile tahliye kararı verilebilir. Kiracı açısından, ödeme emrindeki tüm kalemlerin dikkatle incelenmesi ve itiraz edilecek kalemler varsa yedi günlük sürenin kaçırılmaması büyük önem taşır. Kararın somut olayında takibe itiraz edilmemiş olması, sonucu belirleyen unsurlardan biridir.
Kararların değerlendirmesi
Üç karar birlikte okunduğunda temerrüt nedeniyle tahliyenin bir "biçim" meselesi olduğu görülüyor:
- İhtar olmadan fesih yok. Kiraya verenin tek taraflı fesih beyanı, kanundaki ihtar prosedürü işletilmeden sonuç doğurmaz; tahliye ilamı alınmadıkça sözleşme sona ermiş sayılmaz (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2024/4064 K.).
- Süreye mahkeme kendiliğinden bakar. Otuz günlük süre dolmadan tahliye istenemez ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2024/267 K.).
- İtiraz edilmeyen yan giderler de önemli. Ödeme emrine itiraz edilmemesiyle kesinleşen yan giderin süresinde ödenmemesi de tahliye sonucunu doğurabilir (Hukuk Genel Kurulu, 2025/426 K., oy çokluğuyla).
Bu yazı yalnızca kiracının ödeme yapmaması hâlini ele alıyor. Kiranın bir kira yılı içinde iki kez geç ödenmesi ayrı bir tahliye sebebidir ve ayrı şartlara bağlıdır. Bu konuyu iki haklı ihtar nedeniyle tahliyeye ilişkin yazıda anlattım.
Uygulamaya dönük çıkarımlar
Kiraya veren açısından:
- Kiracıyı kendiliğinden çıkarmaya çalışmayın; tahliye ancak mahkeme veya icra mahkemesi kararıyla mümkündür.
- İhtarda ödenmeyen dönemleri ve tutarları açıkça gösterin, konut ve çatılı işyeri için en az otuz gün süre verin ve süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmenin feshedileceğini açıkça yazın.
- İcra yolunu seçiyorsanız takip talebinde tahliyeyi açıkça isteyin. Tahliye talebini otuz günlük süre dolduktan sonra ve altı aylık süre geçmeden yapın.
- Dava yolunu seçiyorsanız önce arabulucuya başvurmanız gerektiğini unutmayın.
Kiracı açısından:
- Tahliye ihtarlı ödeme emri aldığınızda iki ayrı süre işler: itiraz için yedi gün, ödeme için konut ve çatılı işyerlerinde otuz gün.
- Borcun bir kısmına veya yan giderlere itirazınız varsa yedi günlük süreyi kaçırmayın. Hukuk Genel Kurulu kararına göre itiraz edilmeyen yan giderler de kesinleşir ve ödenmemeleri tahliyeye yol açabilir.
- Ödemeyi otuz gün içinde ve ödeme emrindeki kira borcunu tamamen karşılayacak şekilde yapın. Ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu açıklama kısmında belirtin.
- Kirayı ödediğinizi ileri sürecekseniz, icra mahkemesinde kanunda sayılan nitelikte belgelerle ispat yapmanız gerektiğini bilin. Ödemeleri banka aracılığıyla ve açıklamalı yapmak bu nedenle önemlidir.
Kira ilişkisinin sona ermesine ilişkin diğer yollar için tahliye taahhütnamesine ve ihtiyaç nedeniyle tahliyeye ilişkin yazılara bakabilirsiniz. Kira ve diğer taşınmaz uyuşmazlıkları hakkında genel bilgi için gayrimenkul hukuku çalışma alanı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosyanızdaki durumu değerlendirmez. Temerrüt nedeniyle tahliyenin şartlarının oluşup oluşmadığı; kira sözleşmesinin hükümlerine, ihtarın veya ödeme emrinin içeriğine, tebliğ tarihlerine ve yapılan ödemelere göre ayrıca incelenmelidir.
