Yurt dışında yaşadığı için tapu işlemlerini bir yakınına bırakan, inşaat işi için birine güvenip vekâletname veren ya da okuma yazma bilmediği için "intikal işlemleri yapılsın" diye noterde imza atan pek çok kişi, bir gün tapu kaydına baktığında evinin ya da arsasının başkasına satıldığını görüyor. Çoğu zaman satış bedeli de kendisine hiç ödenmemiş oluyor. Bu durumda akla gelen ilk soru şu: "Vekâletnamede satış yetkisi vardı; yine de evimi geri alabilir miyim?"

Bu yazıda vekâletin kötüye kullanılması nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davasının mantığını, vekâletnamede geniş yetki bulunmasının neden tek başına belirleyici olmadığını, taşınmazı satın alan kişinin "iyiniyetliyim" savunmasının ne zaman dinlenmediğini ve davanın kimlere karşı açılması gerektiğini; Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2023–2026 yıllarında verdiği kararlar üzerinden aktarıyorum. Dayanaklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 504, 506 ve 512. maddeleri ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 2 ve 1023. maddeleridir.

Özetle: Vekâletnamede "dilediği kişiye, dilediği bedelle satmaya" yetki verilmiş olsa bile vekil, vekâlet verenin menfaatini gözetmek ve sadakat ile özen borcuna uymak zorundadır (TBK m. 506). Taşınmazı alan kişi, vekilin bu borcu çiğnediğini biliyor veya bilmesi gerekiyorsa ya da vekille el ve işbirliği içindeyse satış vekâlet vereni bağlamaz; tapu kaydı iptal edilerek eski malik adına tescil edilebilir. Buna karşılık alıcı gerçekten iyiniyetliyse, tapu kaydına güvenerek yaptığı edinim TMK m. 1023 uyarınca korunur ve vekâlet verenin talebi vekile karşı bir alacak talebine dönüşür. Yargıtay; bedelin rayiç değere göre çok düşük olmasını, bedelin ödendiğinin ispatlanamamasını, taraflar arasındaki yakınlığı ve taşınmazın kısa sürede el değiştirmesini birlikte değerlendirmektedir.

Vekâletnameyle tapuda satış nasıl yapılır, vekilin borçları nelerdir?

Taşınmaz satışı için vekâletname noterde düzenlenir ve vekile tapu müdürlüğünde vekâlet veren adına satış yapma yetkisi verir. TBK m. 504/3'e göre vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça taşınmazı devredemez. Bu nedenle uygulamada satış vekâletnamelerinde satış yetkisi açıkça yazılır; çoğu zaman "dilediği kişiye, dilediği bedelle satmaya, bedelini almaya" gibi geniş ifadeler de eklenir.

Ancak vekâletnamenin verdiği yetki, vekilin dış dünyaya karşı ne yapabileceğini gösterir. Vekilin vekâlet verene karşı borçları ise kanunla belirlenmiştir. TBK m. 506/2'ye göre vekil, üstlendiği iş ve hizmetleri vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, vekilin özen borcunun "benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin" davranışına göre ölçüleceğini söyler.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi bu iki düzlemi şöyle bağlamaktadır: Malik, vekiline taşınmazı dilediği bedelle dilediği kişiye satma yetkisi vermiş, hatta alıcıyı bile belirtmiş olsa, bu durum vekile dürüstlük kuralını ve sadakat ile özen borcunu göz ardı ederek makul sayılacak ölçülerin dışına çıkma hakkını vermez. Vekil, vekâlet verenin yararına ve iradesine uygun davranmak, onu zarara uğratacak işlemlerden kaçınmak zorundadır.

Satın alan kişi iyiniyetliyse ne olur? TMK 1023 ve sınırı

Vekâletin kötüye kullanıldığı her durumda tapu iptal edilmez. Burada kanunun koruduğu ikinci bir kişi vardır: taşınmazı satın alan üçüncü kişi.

Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımına göre vekille sözleşme yapan kişi TMK m. 3 anlamında iyiniyetliyse, yani vekilin görevini kötüye kullandığını bilmiyor ve kendisinden beklenen özeni gösterse de bilemeyecek durumdaysa, vekille yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekâlet vereni bağlar. Bu durumda kötüye kullanma, vekil ile vekâlet veren arasında bir "iç sorun" olarak kalır. TMK m. 1023 de tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet kazanan üçüncü kişinin kazanımının korunacağını açıkça düzenler.

Buna karşılık üçüncü kişi vekille çıkar ve işbirliği içindeyse ya da kötüniyetli olup vekilin görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, Yargıtay'a göre vekâlet verenin bu sözleşmeyle bağlı sayılmaması TMK m. 2'deki dürüstlük kuralının doğal sonucudur. Daire, bu kuralın buyurucu nitelikte olduğunu ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilmesi gerektiğini; aksi düşüncenin kötüniyeti teşvik etmek anlamına geleceğini vurgulamaktadır. TMK m. 2/2'ye göre bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

Dolayısıyla davanın kaderini çoğu zaman şu soru belirler: Taşınmazı alan kişi, vekilin vekâlet vereni zarara uğrattığını biliyor muydu veya bilmesi gerekir miydi?

Mahkemeler kötüniyeti nasıl tespit ediyor? Yargıtay kararlarından ölçütler

Kötüniyet ve işbirliği iddiası çoğu zaman doğrudan bir belgeyle ispatlanamaz. Bu nedenle Yargıtay, dosyadaki olguları birlikte değerlendirerek sonuca ulaşmaktadır. Son kararlarda öne çıkan ölçütleri aşağıda topluyorum.

1. Satış bedelinin rayiç değere göre çok düşük olması

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 04.11.2025 tarihli, 2024/509 E., 2025/4889 K. sayılı kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, vekâletnamenin satış için verildiği kabul edilmiş; ancak bu durumda dahi vekilin taşınmazı rayiç değerinin altında satma hakkı bulunmadığı, vekâlet verenin satışla bağlı sayılabilmesi için taşınmazın gerçek ya da gerçeğe yakın bir bedelle devredilmesi gerektiği, çok düşük ve sembolik bedelle yapılan satışlarda malikin zarara uğratıldığının kabul edileceği belirtilmiştir. Bu dosyada davacıların okuma yazma bilmediği, satışın vekâletnameden yaklaşık bir ay sonra yapıldığı ve vekilin alıcının arkadaşı olduğu da dikkate alınmıştır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 25.03.2026 tarihli, 2026/1366 E., 2026/2213 K. sayılı kararıyla kesinleşen dosyada ise son malik, taşınmazı keşifte belirlenen değerin çok altında bir bedelle aldığını savunmuş, bedelin bir kısmının bankadan ödendiğine dair dekont da sunmuştur. Daire, önceki bozma kararında bu dekonta rağmen keşfen belirlenen değerle ödenen bedel arasındaki farkı, kira ödemelerinin ve aidatların satıştan sonra da davacıya yapılmasını ve taşınmazın davacıya ait olduğunun çevrede bilinmesini birlikte değerlendirerek son malikin iyiniyetli olmadığını kabul etmiş; ilk derece mahkemesinin bozmaya uyarak verdiği tapu iptali ve tescil kararını onamıştır.

Bununla birlikte bedel düşüklüğü tek başına her zaman yeterli görülmemektedir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 11.12.2025 tarihli, 2025/532 E., 2025/5926 K. sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, tapuda satış bedelinin vergi nedeniyle düşük gösterilebildiğini ve bedel düşüklüğünün tek başına kötüniyeti ispata yetmediğini kabul ederek davayı reddetmişti. Yargıtay ise aynı dosyada bedel farkını diğer olgularla birlikte ele alarak kararı bozmuştur. Yani belirleyici olan, bedelin diğer delillerle birlikte oluşturduğu tablodur.

2. Satış bedelinin gerçekten ödendiğinin ispatlanamaması

Aynı 2024/509 E. sayılı dosyada bölge adliye mahkemesi, vekâletname satış için verilmiş olsa bile uyuşmazlığın bedelin ödenip ödenmediğine indirgendiğini ve rayiç ya da rayice yakın bedelin ödendiğini ispat yükünün davalıda olduğunu belirtmiş; davalının tanık beyanlarının ödemeyi ispata yetmediğini, davalının teklif ettiği yemini davacıların eda ettiğini tespit ederek davanın kabulünü onaylamıştır. Yargıtay bu kararı onamıştır.

2025/532 E. sayılı kararda ise Yargıtay, alıcının bankadan para çekildiğini gösteren dekontlar sunmasının ödeme yapıldığını göstermediğini açıkça belirtmiştir. Bankadan çekilen paranın kime, ne amaçla verildiği ayrıca ispatlanmalıdır.

3. Taraflar arasındaki yakınlık ve ticari ilişki

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 13.09.2023 tarihli, 2023/5 E., 2023/4316 K. sayılı kararıyla kesinleşen dosyada, vekil olan eşin taşınmazı kendi borçlarına karşılık alacaklısına devrettiği ileri sürülmüştü. Dairenin aynı dosyada daha önce verdiği bozma kararında; alıcı ile vekilin aynı sitede iş yeri komşusu olduğu ve aralarında ticari ilişki bulunduğu, bedelin ödendiğinin ispatlanamadığı, devrin vekilin borçlarına karşılık yapıldığı, alıcının taşınmazı görmeden satın aldığı ve devirden sonra yaklaşık iki yıl boyunca davacının kira ödemeden evde oturmaya devam ettiği hususları birlikte değerlendirilmiş; alıcının iyiniyetli sayılamayacağı ve davalıların el ve işbirliği içinde davacıyı zarara uğrattığı kabul edilmiştir. Bölge adliye mahkemesinin bozmaya uyarak verdiği tapu iptali ve tescil kararı Yargıtay tarafından onanmıştır.

2025/532 E. sayılı kararda da vekilin taşınmazları kendi oğluna devretmesi, işbirliğinin önemli bir göstergesi sayılmıştır.

4. Taşınmazın kısa sürede el değiştirmesi

Kötüye kullanmada sık görülen bir yöntem, taşınmazın önce vekile yakın birine, ardından birkaç gün içinde başka kişilere satılmasıdır. Böylece son alıcının "tapuya güvendim" savunmasıyla korunması amaçlanır. 2025/532 E. sayılı kararda taşınmazların ilk satıştan üç ve altı gün sonra başka kişilere devredildiği tespit edilmiş; Yargıtay bu çok kısa aralıkları, bedel farkını ve ödemenin ispatlanamamasını birlikte değerlendirerek son maliklerin de TMK m. 1023'teki korumadan yararlanamayacağına karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi son maliklerin İstanbul'da yaşadığını, emlakçı aracılığıyla satın aldığını ve iyiniyetli olduğunu kabul etmişti; Yargıtay bu değerlendirmeyi isabetsiz bulmuştur.

5. Ceza mahkemesi kararı

Aynı kararda vekil hakkında ceza davasında verilen ve kesinleşen mahkûmiyet kararına da yer verilmiştir. Daire, ceza mahkemesinin eylemin hukuka aykırılığını ve illiyet bağının varlığını saptayan maddi olgularının ve olayların oluş biçiminin hukuk hâkimini bağlayacağını belirtmiştir. Bu nedenle olay ceza soruşturmasına da konu olmuşsa, o dosyadaki ifadeler ve kararlar hukuk davasında önemli delil niteliği taşır.

Dava kime karşı açılır? Vekil ve ara malikler de davalı olmalı mı?

Tapu iptali ve tescil davası, kural olarak taşınmazın tapuda kayıtlı güncel malikine karşı açılır. Uygulamada bazı mahkemeler, tapuda malik olmayan vekile ve ara maliklere karşı açılan davayı "pasif husumet yokluğu" gerekçesiyle reddetmektedir. Yargıtay ise bu yaklaşımı kabul etmemektedir.

  • 2023/5 E. sayılı dosyada Daire, önceki bozma kararında, kayıt maliki ile vekil arasında el ve işbirliği bulunması hâlinde bunların haksız fiil sorumluluğu çerçevesinde harç ve yargılama giderlerinden birlikte sorumlu olacağını, bu nedenle vekil hakkındaki davanın husumet yokluğundan reddinin hatalı olduğunu belirtmiştir.
  • 2025/532 E. sayılı kararda da davalılar arasındaki el ve işbirliğinin belirlenmesi ve ara maliklerle vekil arasındaki ilişkinin gerçek mahiyetinin ortaya çıkarılması için vekile ve ara maliklere de husumet yöneltilmesinin gerekli olduğu, bunun hem olayın aydınlatılması hem de yargılama giderlerinden sorumluluk bakımından önem taşıdığı vurgulanmıştır.

Tapu müdürlüğünün ise bu davalarda davalı olmadığını hatırlatmak gerekir. 2023/5 E. sayılı dosyada tapu müdürlüğüne yöneltilen dava usulden reddedilmiş ve bu yön Yargıtay'ca da yerinde görülmüştür.

Tapu iptali mümkün olmazsa: bedel ve tazminat talebi

Son malik iyiniyetli kabul edilirse taşınmazın geri alınması mümkün olmayabilir. Bu ihtimale karşı uygulamada dava, "tapu iptali ve tescil, bu mümkün olmazsa bedel" şeklinde terditli olarak açılmaktadır. 2026/1366 E. sayılı dosyada ilk derece mahkemesi önce son malikin iyiniyetli olduğunu kabul edip tapu iptali istemini reddetmiş, terditli tazminat istemini ise kabul ederek vekil ile ilk alıcıyı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutmuştu. Yargıtay'ın bozması üzerine sonuçta tapu iptali ve tescile karar verilmiştir.

Buna karşılık 2025/532 E. sayılı dosyada davacı yalnızca tapu iptali ve tescil istemiş, terditli bir tazminat talebinde bulunmamıştı; ilk derece mahkemesi de tapuda malik olmayan davalılar bakımından bu nedenle davayı reddetmişti. Davacı, vekilin borca batık olduğunu ve bu yüzden ona karşı tazminat istemediğini açıklamıştır. Bu örnek, talebin baştan doğru kurulmasının önemini göstermektedir.

Kararların değerlendirilmesi

İncelediğim kararlardan çıkan genel tablo şudur: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, vekâletnamedeki yetkinin genişliğini vekil lehine bir "serbestlik" olarak görmemekte, TBK m. 506'daki sadakat ve özen borcunu her durumda geçerli saymaktadır. Asıl tartışma, taşınmazı alan kişinin iyiniyetli olup olmadığı noktasında yaşanmaktadır.

Bu konuda ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri zaman zaman alıcıyı iyiniyetli kabul edebilmekte, özellikle bedel düşüklüğünü vergi uygulamasıyla açıklayabilmektedir. Yargıtay ise son kararlarında olguları tek tek değil, bir bütün olarak değerlendirmekte; bedel farkı, ödemenin ispatlanamaması, taraflar arasındaki yakınlık, kısa aralıklarla yapılan devirler, satıştan sonra taşınmazın fiilen kimin kullanımında kaldığı ve ceza dosyasındaki bulgular bir araya geldiğinde son malikin de korunamayacağını kabul etmektedir.

Öte yandan ispat yükü kural olarak davacıdadır. Kötüniyet ve işbirliği iddiası somut olgularla desteklenmezse, tapu kaydına güvenerek taşınmaz edinen gerçek bir iyiniyetli alıcının kazanımı korunur. Her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.

Benzer bir konuda, mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı devirlerin iptalini muris muvazaası yazımızda, aile konutunun eşin rızası olmadan satılmasını ise aile konutu yazımızda ele almıştık.

Uygulamaya dönük çıkarımlar

  • Vekâletnameyi gerekli olan işle sınırlayın. Yalnızca intikal ya da kira işlemi yapılacaksa satış yetkisi vermeyin. TBK m. 504/3'e göre taşınmaz devri için özel yetki gerekir.
  • İş bittiğinde vekâleti sona erdirin. TBK m. 512'ye göre vekâlet veren sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir. Ancak uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.
  • Tapu kaydını düzenli kontrol edin. Taşınmazın kısa sürede birkaç kez el değiştirmesi, sonraki alıcıların iyiniyet savunmasını güçlendirmeye yönelik olabilir; erken fark etmek ispat açısından önemlidir.
  • Delilleri toplayın. Satıştan sonra kira gelirinin ve aidatların kime ödendiği, taşınmazı kimin kullandığı, vekil ile alıcı arasındaki akrabalık, arkadaşlık veya ticari ilişki, banka hareketleri ve varsa ceza dosyası, Yargıtay'ın değerlendirdiği başlıca olgulardır.
  • Davayı doğru kişilere karşı ve doğru taleple açın. Güncel malikin yanında vekili ve ara malikleri de davaya dahil etmek ve tapu iptali mümkün olmazsa bedel istemini terditli olarak eklemek, Yargıtay kararlarında önemli görülen hususlardır.
  • Alıcı tarafındaysanız özen gösterin. Vekâletle satın alırken bedeli banka kanalıyla ve doğrudan, açıklamalı olarak ödemek, taşınmazı görmek ve rayiç değeri araştırmak, ileride iyiniyetin ispatı bakımından önem taşır.

Gayrimenkul uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için gayrimenkul hukuku çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosyanızdaki durumu değerlendirmez. Vekâletin kötüye kullanılması iddiasında sonuç; vekâletnamenin içeriğine, satışın koşullarına, alıcının durumuna ve dosyadaki delillere göre değişir. Hak kaybı yaşamamak için somut durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.