İcra memurları kapıya geldiğinde borçlu siz değilsiniz. Borç eşinize, oğlunuza, kardeşinize ya da evde birlikte yaşadığınız başka birine ait. Ama haciz tutanağına yazılan televizyon, buzdolabı veya bilgisayar sizin parayla aldığınız eşyalar. Benzer bir durum işyerlerinde de yaşanır: Başka bir şirketin borcu için sizin işyerinize gelinir, makineleriniz haczedilir.

Hukuk bu duruma "istihkak" adını verir: Haczedilen malın borçluya değil, üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiası. Bu yazıda şu soruları cevaplıyorum: Başkasının borcu için evime haciz gelirse ne yapmalıyım? Eşyaların bana ait olduğunu nasıl ispat ederim? Hangi süreler var, bu süreler kaçırılırsa ne olur? Dayanaklar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 96, 97, 97/a ve 99. maddeleri ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2026 tarihli kararı ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2023–2025 yıllarında verdiği kararlardır. Haczedilen şey taşınmazın kendisiyse, yani evinizin kendisi haczedildiyse, konu farklı kurallara tabidir; bu yazı haczedilen taşınır mallar (eşya, makine, araç vb.) hakkındadır.

Özetle: Haciz sırasında veya haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde malın size ait olduğunu bildirmeniz (istihkak iddiası) gerekir; aksi hâlde aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkınız düşer. Kimin ispat yükü taşıyacağını, malın kimin elinde haczedildiği belirler: İİK m. 97/a'ya göre bir taşınırı elinde bulunduran onun maliki sayılır ve borçlu ile üçüncü kişinin malı birlikte bulundurması hâlinde mal borçlunun elinde sayılır. Borçlunun adresinde yapılan hacizde, malın size ait olduğunu sizin ispatlamanız gerekir; Yargıtay kararlarında ayırt edici özelliği olmayan faturalar ve adi kira sözleşmeleri bu ispat için yeterli görülmeyebilmektedir. Mal yalnızca sizin elinizde haczedilmişse, ispat yükü alacaklıya düşer.

İstihkak iddiası nedir, neden "kimin elinde" sorusu belirleyici?

Haciz, alacaklının talebiyle borçluya ait mallara icra dairesince el konulmasıdır. Ancak icra memuru haciz sırasında malın gerçekten kime ait olduğunu araştırmaz; kural olarak borçlunun bulunduğu yerdeki malları haczeder. Bu nedenle başkasına ait mallar da hacze konu olabilir. İİK, bu durumda üçüncü kişiye malını hacizden kurtarmak için bir yol tanır: istihkak iddiası ve istihkak davası.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.04.2026 tarihli, 2025/428 E., 2026/199 K. sayılı kararında bu iki dava şöyle tanımlanmıştır: Borçlu elinde haczedilen bir mal için üçüncü kişinin alacaklıya karşı açtığı dava istihkak davasıdır (İİK m. 96, 97); üçüncü kişinin elinde haczedilen bir malda hak iddia eden üçüncü kişiye karşı alacaklının haczin kalkmasını önlemek için açtığı dava ise istihkak iddiasının reddi davasıdır (İİK m. 99).

Kanun bu iki durumu bilinçli olarak ayırmıştır. Kurulun ifadesiyle alacaklı, borçlu ile üçüncü kişi arasındaki ilişkilere yabancıdır; ispat bakımından korunmazsa istihkak davası kötü niyetli borçlular tarafından alacaklılardan mal kaçırmak için bir araç olarak kullanılabilir. Bu nedenle İİK, malın yalnız üçüncü kişinin elinde, yalnız borçlunun elinde ya da ikisinin birlikte elinde bulunmasını farklı kurallara bağlamıştır.

Mülkiyet karinesi: Kanun kimi malik sayar?

İİK m. 97/a'nın ilk cümlesi şudur: "Bir taşınır malı elinde bulunduran kimse onun maliki sayılır." İkinci cümle ise ev ve işyeri hacizlerinde çok önemlidir: "Borçlu ile üçüncü şahısların taşınır malı birlikte ellerinde bulundurmaları halinde dahi mal borçlu elinde addolunur."

Bunun pratik anlamı şudur: Borçlu ile aynı evde yaşıyorsanız, evdeki eşyalar kural olarak borçlunun elinde sayılır. Eşyaların size ait olduğunu ispat yükü size düşer. Aynı madde bir istisna da içerir: Birlikte oturulan yerlerdeki mallardan, niteliği itibarıyla kadına, erkeğe veya çocuklara ait olduğu açıkça anlaşılanlar ya da örf ve âdet, sanat, meslek veya meşgale gereği olanlar bunlara ait sayılır. Bu karinenin aksini ispat yükü de iddia eden kişiye düşer.

Maddeye 2021 yılında eklenen cümlelere göre, birlikte bulundurma hâlinde üçüncü kişi yedieminliği (malın kendisine emanet edilmesini) kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz; ancak icra mahkemesi takibin devamına karar verirse mal muhafaza altına alınabilir.

Peki haciz borçlunun değil de sizin evinizde, borçlu orada yokken yapılırsa? Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 03.04.2023 tarihli, 2022/9641 E., 2023/2264 K. sayılı kararı bu duruma örnektir. Olayda haciz, borçluya ödeme emrinin tebliğ edildiği adresten farklı bir adreste, borçlunun anne ve babasının yaşadığı evde ve borçlu hazır değilken yapılmış; borçlunun annesi istihkak iddiasında bulunmuştur. İcra müdürlüğü alacaklıya İİK m. 99 uyarınca dava açması için süre vermiş, alacaklı bunu şikâyet etmiştir. İlk derece mahkemesi, borçlunun anne ve babasının o evde yaşamasının malların borçlu ile üçüncü kişi tarafından birlikte bulundurulduğunu ispatlamaya yetmediğini, evde borçlunun fotoğraflarının bulunmasının hayatın olağan akışına uygun olduğunu belirterek şikâyeti reddetmiş; bu karar bölge adliye mahkemesince ve Yargıtay tarafından onanmıştır. Yani bu durumda ispat yükü alacaklıdadır.

Süreler: Hangi işlem ne zamana kadar yapılmalı?

İstihkak sürecinde süreler kısadır ve kaçırılması hak kaybına yol açar. İİK'nın ilgili maddelerine göre süreler şöyle özetlenebilir:

  • İstihkak iddiası – yedi gün: Malın haczini öğrenen borçlu veya üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa, aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder (İİK m. 96/3). Haciz sırasında evdeyseniz iddianızı tutanağa yazdırmanız en sağlıklı yoldur.
  • Birlikte oturanlar: İstihkak iddiasının yapıldığı veya davanın açıldığı tarihte istihkak iddia eden kişiyle birlikte oturanlar ya da onun iş ortakları, iddianın yapıldığı veya davanın açıldığı tarihte hacizden haberdar olmuş sayılır (İİK m. 96/3).
  • Alacaklı ve borçluya üç gün: Borçlu elinde haczedilen mal için istihkak iddiası yapılırsa icra dairesi, itirazları olup olmadığını bildirmek üzere alacaklı ve borçluya üç günlük süre verir; susarlarsa iddiayı kabul etmiş sayılırlar (İİK m. 96/2).
  • İcra mahkemesinin kararı: İddiaya itiraz edilirse dosya icra mahkemesine gönderilir; mahkeme takibin devamına veya ertelenmesine (talikine) karar verir. Takibin devamına ilişkin karar kesindir (İİK m. 97/1, 97/5).
  • Üçüncü kişinin davası – yedi gün: Üçüncü kişi, icra mahkemesi kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır; açmazsa alacaklıya karşı iddiasından vazgeçmiş sayılır (İİK m. 97/6).
  • Kendisine iddia imkânı verilmeyen üçüncü kişi: Bu kişi, hacizden haberdar olduğu tarihten itibaren yedi gün içinde doğrudan icra mahkemesinde istihkak davası açabilir (İİK m. 97/9).
  • Mal üçüncü kişinin elindeyse – alacaklıya yedi gün: Haczedilen mal borçlunun elinde değil de hak iddia eden üçüncü kişinin elindeyse, icra müdürü alacaklıya üçüncü kişi aleyhine dava açması için yedi gün süre verir. Bu sürede dava açılmazsa üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır. Dava sonuçlanıncaya kadar mal satılamaz (İİK m. 99).

Son kuralın sonucunu Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 24.12.2025 tarihli, 2025/6939 E., 2025/8444 K. sayılı kararı açıkça gösteriyor: İcra müdürlüğü İİK m. 99 uyarınca alacaklıya dava açması için süre vermiş, karar alacaklıya tebliğ edilmiş, ancak alacaklı süresinde dava açmamıştır. Daire, bu durumda istihkak iddiasının kabul edilmiş sayıldığını ve haczin kalktığını kabul eden kararı onamış; üçüncü kişinin ayrıca dava açmış olmasının, 99. madde uyarınca işletilen sürecin sonuçlarını ortadan kaldırmayacağını belirtmiştir.

İspat: Malın size ait olduğunu nasıl kanıtlarsınız?

İİK m. 97/a'nın son fıkrasına göre istihkak davacısı, malı nasıl edindiğini ve malın borçlunun elinde bulunmasını gerektiren hukuki ve fiili sebepleri göstermek ve ispat etmekle yükümlüdür. Ayrıca İİK m. 97/12'ye göre üçüncü kişi ile borçlunun icra memuruna karşı aynı yönde beyanda bulunması alacaklıyı bağlamaz; borçlunun "bu eşyalar annemin" demesi tek başına yeterli değildir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 2026/199 K. sayılı kararı, borçlunun elinde haczedilen mal için dava açan üçüncü kişinin neleri ispatlaması gerektiğini sıralıyor:

  • malı hangi hukuki sebeple edindiğini (satın alma, hediye, miras vb.);
  • satın alma nedenine dayanıyorsa, satın aldığı tarihte malı satın alabilecek ekonomik güce sahip olduğunu;
  • malın neden borçlunun elinde bulunduğunu.

Kurula göre karinenin aksi tanık dahil her türlü delille kanıtlanabilir; ancak sunulan kanıtlar inandırıcı ve her türlü şüpheden uzak olmalıdır. Alacaklı lehine mülkiyet karinesinden söz edebilmek için de haciz yapılan adresin borçluyla ilişkisinin kesin biçimde saptanması gerekir. İcra mahkemesi istihkak davasını genel hükümlere göre ve basit yargılama usulüyle, duruşmalı olarak inceler; hâkim tarafların gösterdiği delilleri serbestçe takdir eder.

Fatura ve kira sözleşmesi yeterli mi?

Yargıtay kararlarında en sık karşılaşılan sorun, sunulan belgelerin haczedilen malla eşleştirilememesidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin yukarıdaki 2025/8444 K. sayılı kararında, borçlunun da aynı adreste faaliyet gösterdiği ve haciz mahallinde borçluya ait belgelerin bulunduğu bir hacizde, üçüncü kişinin sunduğu ayırt edici niteliği bulunmayan faturalar ile adi yazılı kira sözleşmesi mülkiyet karinesinin aksini ispata yeterli görülmemiştir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 19.11.2025 tarihli, 2025/5750 E., 2025/7408 K. sayılı kararı ise noter onaylı bir kira sözleşmesinin bile tek başına yeterli sayılmayabileceğini gösteriyor. Olayda haciz, borçluya ödeme emrinin tebliğ edildiği adreste yapılmış; üçüncü kişi makinenin kendisine ait olduğunu ve borçluya kiraladığını ileri sürerek fatura ve noterde düzenlenmiş kira sözleşmeleri sunmuştur. Daire, faturaların ticari defterlerde yer alıp almadığının ve haczedilen mallarla uyumlu olup olmadığının, kira bedellerinin defterlere işlenip işlenmediğinin, kira sözleşmesinin vergi dairesine bildirilip bildirilmediğinin ve stopaj ödenip ödenmediğinin bilirkişiye inceletilmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeyle verilen kararı bozmuştur.

Ev eşyaları için de mantık aynıdır: Faturanın sizin adınıza düzenlenmiş olması, haczedilen eşyanın marka, model veya seri numarası gibi özelliklerle o faturayla eşleşebilmesi ve bedelin sizin tarafınızdan ödendiğinin gösterilebilmesi ispat gücünü artırır.

Riskler: Davayı kaybederseniz ne olur?

İstihkak davası açmak da risksiz değildir. İİK m. 97'de iki önemli tazminat düzenlemesi vardır:

  • Üçüncü kişi aleyhine: İstihkak davası üzerine takibin ertelenmesine karar verilir ve sonunda dava reddedilirse, alacaklının bu dava nedeniyle alacağına geç kavuştuğu miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere davacıdan tazminat alınır (İİK m. 97/13). Ayrıca takibin ertelenmesine karar verilirse davacıdan teminat alınır (İİK m. 97/3).
  • Alacaklı veya borçlu aleyhine: İstihkak davası kabul edilir ve istihkak iddiasına itiraz eden alacaklı veya borçlunun kötü niyeti anlaşılırsa, haczedilen malın değerinin yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere itiraz edenden tazminat alınır (İİK m. 97/15).

İcra mahkemesi, istihkak davasının yalnızca satışı geciktirmek amacıyla kötüye kullanıldığını kabul etmek için ciddi sebepler bulunursa takibin ertelenmesi talebini reddeder (İİK m. 97/2).

Organik bağ ve muvazaa iddiası: Alacaklı neyi ispatlamalı?

Mal yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmişse karine üçüncü kişi lehinedir ve malın aslında borçluya ait olduğunu alacaklı ispatlamak zorundadır. Hukuk Genel Kurulu'nun 2026/199 K. sayılı kararında, istihkak davasını İİK m. 99'a göre üçüncü kişi açsa bile ispat yükünün yer değiştirmediği vurgulanmıştır.

Alacaklılar bu durumda sıklıkla borçlu ile üçüncü kişi arasında mal kaçırma amaçlı danışıklı (muvazaalı) işlemler ya da şirketler arasında "organik bağ" bulunduğunu ileri sürer. Kurul aynı kararda organik bağın dürüstlük kuralına dayanan, istisnai ve son çare olarak uygulanması gereken bir kavram olduğunu, şirketlerin aynı faaliyeti yürütmesinin veya adreslerinin yakın olmasının tek başına yeterli olmadığını belirtmiştir. Olayda üçüncü kişi şirketin borçludan ve borcun doğumundan önce kurulmuş olması, pay devirlerinin kötü niyetli olduğunun ispatlanamaması ve bilirkişi raporunun malların üçüncü kişiye ait olduğunu göstermesi karşısında alacaklının davası reddedilmiştir.

Aile içi hacizlerde de benzer bir değerlendirme yapılabilir: Borçlu ile üçüncü kişi arasındaki akrabalık tek başına malın borçluya ait olduğunu göstermez; ancak borcun doğumundan sonra yapılan devirler ve malın kimin elinde bulunduğu gibi olgular, dosyanın bütünü içinde değerlendirilir.

Kararların değerlendirmesi

KararOlaySonuç ve ilke
Yargıtay HGK, 01.04.2026, 2025/428 E., 2026/199 K.Haciz, üçüncü kişi şirketin ticaret sicil adresinde yapılmış; alacaklı organik bağ iddia etmiş.Mal yalnız üçüncü kişinin elinde haczedilmişse ispat yükü alacaklıdadır; borçlu elinde haczedilen malda üçüncü kişi edinme sebebini, ekonomik gücünü ve malın neden borçlu elinde olduğunu ispatlamalıdır. Organik bağ ispatlanamamış, dava reddedilmiştir.
Yargıtay 12. HD, 03.04.2023, 2022/9641 E., 2023/2264 K.Borçlunun anne-babasının evinde, borçlu yokken haciz; anne istihkak iddiasında bulunmuş.Ebeveynin evinde yaşaması birlikte bulundurmayı ispatlamaz; İİK m. 99 uyarınca alacaklıya dava süresi verilmesi yerinde bulunmuştur.
Yargıtay 12. HD, 19.11.2025, 2025/5750 E., 2025/7408 K.Ödeme emrinin tebliğ edildiği adreste haciz; üçüncü kişi fatura ve noter kira sözleşmesi sunmuş.Karine alacaklı lehinedir; ticari defterler, kira ödemeleri ve vergi kayıtları incelenmeden karar verilemez.
Yargıtay 12. HD, 24.12.2025, 2025/6939 E., 2025/8444 K.Bir hacizde alacaklı yedi günlük sürede dava açmamış; diğer hacizde borçlu ile üçüncü kişi aynı adreste faaliyet göstermiş.Süresinde dava açılmazsa iddia kabul edilmiş sayılır ve haciz kalkar; birlikte bulundurmada ayırt edici olmayan faturalar ve adi kira sözleşmesi yeterli değildir.

Kararlardan çıkan ana ders şudur: İstihkak davasının sonucu çoğu zaman hukuki tartışmadan çok haciz tutanağına bağlıdır. Haczin hangi adreste yapıldığı, borçlunun orada bulunup bulunmadığı, borçluya ait evrak bulunup bulunmadığı ve tutanağa ne yazıldığı, ispat yükünün kimde olacağını belirler.

Uygulamaya dönük çıkarımlar

  • Haciz sırasında oradaysanız, malların size ait olduğunu hemen ve açıkça tutanağa yazdırın; haciz sırasında yoksanız, öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi günü kaçırmayın.
  • Borçlu ile aynı evde yaşıyorsanız, evdeki eşyalar kural olarak borçlunun elinde sayılır; size ait eşyaları belgelemek sizin yükünüzdür.
  • Değerli eşyaların faturalarını kendi adınıza düzenletin, ödeme belgelerini (banka kaydı gibi) saklayın; mümkünse marka, model ve seri numarası gibi ayırt edici bilgilerin faturada yer almasına dikkat edin.
  • İcra mahkemesi takibin devamına karar verirse, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde istihkak davası açmanız gerekir.
  • Haciz sizin elinizdeyken yapıldıysa, icra müdürlüğünün alacaklıya İİK m. 99 uyarınca dava açma süresi verip vermediğini takip edin; alacaklı süresinde dava açmazsa iddianız kabul edilmiş sayılır.
  • Takibin ertelenmesini istemeden önce, davanın reddi hâlinde yüzde yirmiden az olmamak üzere tazminat riskini değerlendirin.

Haczedilen şey evinizin kendisiyse Evime Haciz Geldi: Haline Münasip Ev (Meskeniyet) Şikâyeti başlıklı yazımı, borçlu olmadığınız hâlde hakkınızda takip başlatıldıysa menfi tespit ve istirdat davası yazımı okuyabilirsiniz. İcra takipleri hakkında genel bilgi için İcra Hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosyanızdaki durumu değerlendirmez. İstihkak davasının sonucu haciz tutanağının içeriğine, haciz adresinin borçluyla ilişkisine ve sunulan delillere göre değişebilir.